Ontwikkelingen

Het vmbo, een stille revolutie

9 februari 2010 - Vmbo-lector Jos van der Waals (HvA) constateert dat er in het vmbo hard wordt gewerkt aan onderwijsvernieuwing, waarbij de overheid volgend is. Hij noemt deze ontwikkeling een ‘stille revolutie’. Met onder meer internationaal vergelijkend onderzoek naar uitval in het vmbo wil hij onderzoeken wat wel en niet werkt in het beroepsonderwijs.

Aangepaste didactiek

In 1999 is het vmbo begonnen in een overzichtelijke opzet: vier leerwegen met afdelingsprogramma's en gedetailleerde examenprogramma's. Schoolleiding en leraren deelden al snel de opvatting dat de pedagogisch/didactische aanpak niet hetzelfde kon zijn als die van het havo/vwo. Voor deze jongeren was een aangepaste didactiek en begeleiding nodig, gebaseerd op individuele verschillen en maatwerk.

Voorbeelden van deze aanpassingen zijn leerwerktrajecten (een nieuwe sterk op de praktijk gerichte manier van leren), VM2 trajecten (geïntegreerde trajecten van vmbo en mbo niveau 2 op één schoollocatie), de assistentenopleiding (een basisopleiding voor de secretariële branche op niveau 1), het vakcollege (een smalle opleiding tot vakman of vakvrouw met veel aandacht voor de relatie met het bedrijfsleven) en de werkplekkenstructuur (compleet nagemaakte werkplekken uit een bedrijf op school).

Gedifferentieerd onderwijs

Kenmerkend voor deze aanpassingen is dat het niet gaat om of/of maar om en/en. Gedifferentieerd onderwijs houdt in dat er niet een dominante of juiste opvatting is over leren. Leersituaties kunnen worden ontworpen volgens de opvattingen van verschillende leerpsychologische stromingen. Dus én het behaviorisme én het cognitivisme én het sociaal-constructivisme. Niet in plaats van maar ook. Geen vervanging maar verrijking.

Een andere innovatieve ontwikkeling in het vmbo is de inhoudelijke verbreding, enerzijds binnen de sectoren (intrasectoraal), en anderzijds over de sectoren heen (intersectoraal). Op veel scholen is er een groeiende belangstelling voor brede (intrasectorale of intersectorale) programma's om de leerlingen de gelegenheid te geven zich breed te oriënteren.

Deze ontwikkelingen in het vmbo gaan zowel over het onderwijsaanbod als het onderwijsconcept. Het gaat niet alleen over wat de school aanbiedt, maar ook over hoe het wordt aangeboden. Bovendien gaat het hier om ontwikkelingen die van 'binnenuit' zijn ontstaan. De overheid was hierin als het ware volgend.